Kitap Yazmak İstiyorum, Nereden Başlamalıyım? Yeni Yazar Rehberi

6 May
6 dakikada okunur

Kitap Yazmak İstiyorum, Nereden Başlamalıyım?

“Kitap yazmak istiyorum” cümlesi çoğu zaman heyecanla birlikte küçük bir korku da taşır. Aklında bir hikaye vardır, belki yıllardır unutamadığın bir karakter, belki de yaşanmış bir duygudan doğan güçlü bir sahne. Fakat iş yazmaya gelince insan nereden başlayacağını bilemeyebilir. İlk cümle fazla önemli görünür, konu dağınık gelir, karakterler tam oturmaz ve fikir yavaş yavaş ertelenir.

Oysa kitap yazmaya başlamak için her şeyi en baştan kusursuz bilmek zorunda değilsin. Bir roman, hikaye ya da seri çoğu zaman yazıldıkça şekillenir. Önemli olan, ilk adımı atacak kadar net bir başlangıç noktası bulmaktır. Bu rehber, kitap yazmak isteyen ama nereden başlayacağını bilemeyenler için sade ve uygulanabilir bir yol haritası sunar.

Kitap Yazmak İstiyorum, Nereden Başlamalıyım?

Kitap yazmaya başlamak isteyen bir yazarın defter ve bilgisayar başındaki çalışma alanı

Önce ne anlatmak istediğini bul

Kitap yazmaya başlarken ilk soru “kaç bölüm olacak?” ya da “kaç sayfa yazmalıyım?” değildir. İlk soru şudur: Bu hikaye aslında ne anlatıyor?

Bu sorunun cevabı bazen tek cümlelik bir duygu olabilir. Bir kadının kendi gücünü bulma hikayesi. İki düşman ailenin arasında kalan bir aşk. Yıkılmış bir dünyanın içinde hayatta kalmaya çalışan bir karakter. Geçmişiyle yüzleşmek zorunda kalan biri. Hikayenin kalbini bulduğunda, geriye kalan parçalar daha kolay yerleşir.

Kendine şu soruları sorabilirsin:

- Bu hikayeyi yazma isteğim nereden geliyor?

- Okurun hangi duyguyu hissetmesini istiyorum?

- Ana karakterim ne istiyor?

- Bu isteğin önünde ne duruyor?

- Hikaye hangi türün içinde daha doğal duruyor?

Bu sorulara verdiğin cevaplar kitabının temelini oluşturur.

Büyük plan yerine küçük bir çekirdek fikirle başla

Yeni yazarların yaptığı en yaygın hatalardan biri, daha ilk günden bütün romanı ayrıntılarıyla planlamaya çalışmaktır. Elbette plan yapmak faydalıdır, ama fazla detay bazen yazmaya başlamayı zorlaştırır. Özellikle ilk kitapta, küçük ama güçlü bir çekirdek fikir çoğu zaman daha işe yarar.

Çekirdek fikir, hikayenin en sade halidir. Örneğin “bir kız başka bir dünyaya düşer ve orada kendi kaderinin sanıldığından daha büyük olduğunu öğrenir” bir çekirdek fikirdir. Ya da “çocukluk arkadaşları yıllar sonra düşman ailelerin mirası yüzünden karşı karşıya gelir” bir başka çekirdek fikirdir.

Bu fikirden sonra karakterleri, çatışmayı ve bölüm akışını geliştirebilirsin. Başlangıçta ihtiyacın olan şey devasa bir dosya değil, yazmaya başlayabileceğin kadar net bir yön duygusudur.

Ana karakterini tanı

Bir kitabı okura taşıyan en önemli unsur çoğu zaman ana karakterdir. Olaylar ilginç olabilir, dünya etkileyici olabilir, ama okur karaktere bağlanmazsa hikayeyi takip etmekte zorlanır.

Ana karakterini tanımak için yalnızca dış görünüşünü bilmen yetmez. Onun ne istediğini, neden istediğini, neyden korktuğunu ve hangi konuda değişmesi gerektiğini de bilmelisin. Bir karakterin arzusu ve korkusu, olay örgüsünün motorudur.

Şu sorular yardımcı olabilir:

- Karakterim hikayenin başında nasıl biri?

- En çok ne istiyor?

- Bunu istemesinin nedeni ne?

- En büyük korkusu ne?

- Hikaye sonunda hangi konuda değişecek?

Bu cevaplar, karakterini daha gerçek hale getirir. Okur yalnızca ne yaptığını değil, neden yaptığını da hissetmeye başlar.

Çatışmayı belirle

Hikayeyi hareket ettiren şey çatışmadır. Çatışma yalnızca kavga, savaş ya da büyük olay anlamına gelmez. Karakterin istediği şeyle önündeki engel arasındaki gerilimdir. Bu engel başka bir kişi olabilir, toplum olabilir, geçmiş olabilir, karakterin kendi korkusu olabilir.

Kitap yazmak istiyorsan, ana çatışmayı erken belirlemek sana büyük kolaylık sağlar. Çünkü bölümler bu çatışmanın etrafında şekillenir. Her sahne ya karakteri amacına biraz yaklaştırmalı ya da onu yeni bir engelle karşılaştırmalıdır.

Örneğin romantik bir romanda çatışma iki karakterin birlikte olamamasına neden olan iç ve dış engeller olabilir. Fantastik bir kurguda karakterin güçlenmesini engelleyen bir kehanet, aile sırrı ya da düşman düzen olabilir. Dramda ise karakterin yüzleşemediği bir kayıp çatışmanın merkezinde durabilir.

kitap yazmak istiyorum, kitap yazmaya başlamak, yeni yazar rehberi, roman yazma, hikaye yazma

İlk bölümden önce kısa bir yol haritası çıkar

Kitabın tamamını ayrıntılı planlamak zorunda değilsin. Fakat yazmaya başlamadan önce kısa bir yol haritası hazırlamak iyi olur. Bu, hikayenin nereye gideceğini bilmeni sağlar.

Başlangıç için şu kadar plan yeterlidir:

- Hikaye nerede başlıyor?

- Ana karakter ilk bölümde ne yaşıyor?

- İlk büyük kırılma ne olacak?

- Karakter hangi yola girecek?

- Hikayenin ortasında ne değişecek?

- Finalde hangi duygu tamamlanacak?

Bu maddeler romanın omurgasını oluşturur. Yazarken detaylar değişebilir. Hatta değişmesi doğaldır. Ama elinde bir yön olduğunda, yarıda kaybolma ihtimalin azalır.

Yazma düzeni oluştur

Kitap yazmak yalnızca ilhamla ilerleyen bir süreç değildir. İlham gelir, gider, bazen haftalarca hiç uğramaz. Bu yüzden yazmak isteyen biri için küçük ama sürdürülebilir bir düzen oluşturmak önemlidir.

Her gün binlerce kelime yazmak zorunda değilsin. Haftada üç gün yarım saat yazmak bile hiç yazmamaktan daha iyidir. Önemli olan kendi hayatına uygun bir ritim bulmaktır. Çok büyük hedefler koyup kısa sürede yorulmak yerine, küçük hedeflerle devam etmek daha sağlıklıdır.

Bir bölüm yazmak, bir sahne taslağı hazırlamak ya da karakter notları çıkarmak da yazma sürecinin parçasıdır. Yazarlık sadece temiz metin üretmek değildir. Düşünmek, silmek, yeniden yazmak ve toparlamak da bu sürece dahildir.

İlk taslağın kusursuz olmayacağını kabul et

Kitap yazmaya yeni başlayan birçok kişi ilk taslağı kusursuz yazmaya çalıştığı için ilerleyemez. Oysa ilk taslak, hikayenin en ham halidir. Cümleler bozuk olabilir, bazı sahneler eksik kalabilir, karakterler tam oturmayabilir. Bunlar normaldir.

İlk taslağın amacı mükemmel olmak değil, hikayeyi kağıda indirmektir. Düzenleme sonraki aşamadır. Yazarken sürekli geri dönüp her cümleyi düzeltmek, hikayenin akışını kesebilir. Bazen önce bitirmek, sonra iyileştirmek daha doğru bir yöntemdir.

Kendine şunu hatırlatabilirsin: Yazılmamış bir kitap düzenlenemez. Önce hikayeyi ortaya çıkarmalısın.

Hikayeni okurla buluşturmayı düşün

Kitap yazmak kişisel bir süreçtir, ama bir noktadan sonra hikayenin okurla buluşması gerekir. Dijital yayıncılık bu konuda yeni yazarlara daha erişilebilir imkanlar sunar. Booksses gibi platformlarda kitabını oluşturabilir, bölümlerini yayınlayabilir ve hikayeni zamanla büyütebilirsin.

Bu, özellikle ilk kitabını yazan biri için motive edici olabilir. Çünkü okurla buluşma ihtimali, yazma sürecine canlılık katar. Bölüm bölüm ilerlemek, büyük bir kitabı tek seferde bitirme baskısını azaltır. Yazar hem üretmeye devam eder hem de hikayesini görünür hale getirebilir.

Sonuç

Kitap yazmak istiyorsan, başlamadan önce her şeyi bilmek zorunda değilsin. Bir fikir, bir karakter, bir çatışma ve küçük bir plan çoğu zaman yeterlidir. İlk taslağın kusursuz olmayacağını kabul ederek yazmaya başladığında, hikaye zamanla kendi yolunu bulur.

Aklındaki kitabı yıllarca ertelemek yerine küçük bir adım atabilirsin. Önce hikayenin kalbini bul, ana karakterini tanı, çatışmanı belirle ve ilk bölümü yazmaya başla. Hazır hissettiğinde kitabını Booksses'te oluşturabilir, Yazar Alanı üzerinden okurlarla buluşturabilirsin.

İlk sahneyi seçerken kendini sıkıştırma

Kitap yazmaya başlarken çoğu kişi ilk sahneyi mükemmel seçmeye çalışır. Oysa romanın ilk yazılan sahnesi, son halinde ilk bölüm olmak zorunda değildir. Bazen hikayenin ortasındaki çok güçlü bir sahneyle başlamak, yazara kapıyı açar. Sonra geriye dönüp başlangıcı kurmak daha kolay olur.

Eğer ilk cümlede takılıyorsan, karakterinin hayatının değiştiği ana git. Onu bir kararın, bir haberin, bir karşılaşmanın ya da bir kaybın içine koy. Sahne hareket edince karakter de konuşmaya başlar. Yazmak istediğin romanın tonu bu sahnede kendini gösterebilir.

Başlangıç için kendine şu izni ver: Bu sahne final metninde kalmak zorunda değil. Şu an görevi seni hikayeye sokmak. Bu düşünce baskıyı azaltır.

Yazarken not dosyası tut

Kitap yazma sürecinde akla gelen fikirler hemen kullanılmayabilir. Bir yan karakter fikri, gelecek bölümden bir replik, finalde kullanılabilecek bir görüntü ya da geçmişe dair küçük bir detay bir anda gelebilir. Bunları kaybetmemek için ayrı bir not dosyası tutmak çok işe yarar.

Bu dosyada düzen aramak zorunda değilsin. Başlangıçta dağınık olması normaldir. Zamanla notlar arasında tekrar eden duyguları ve bağlantıları görmeye başlarsın. Bazı fikirler gereksiz gelir, bazıları ise romanın kilit sahnesine dönüşebilir.

Yazarlık biraz da bu birikimi doğru zamanda kullanmaktır. Her fikri hemen bölüme koymak zorunda değilsin. Önce sakla, sonra hikayenin ihtiyaç duyduğu yerde değerlendir.

Bitirmek için motivasyon değil sistem gerekir

Kitap yazmak isteyenlerin çoğu motivasyonla başlar. İlk günler heyecan yüksektir, karakterler canlıdır, fikir yeni olduğu için yazmak kolay görünür. Fakat bir noktadan sonra motivasyon azalır. İşte burada sistem devreye girer.

Sistem, yazmaya devam etmek için kendine kurduğun küçük düzendir. Haftanın belirli günlerinde yazmak, her oturumda tek sahne hedeflemek, önce taslak sonra düzenleme yapmak ya da ayda belirli sayıda bölüm tamamlamak bir sistem olabilir.

Motivasyon gelmediğinde sistem seni metne geri döndürür. Bu yüzden kitap yazmak istiyorsan yalnızca ilham bekleme. Kendine küçük ama sürdürülebilir bir yazma düzeni kur.

İlk kitabın sana yazarlığı öğretecek

İlk kitap çoğu zaman yalnızca okura sunulacak bir eser değildir. Aynı zamanda yazarın kendi yazma biçimini keşfettiği alandır. Hangi saatte daha iyi yazdığını, planlı mı yoksa keşfederek mi ilerlediğini, diyaloglarda mı yoksa betimlemelerde mi güçlendiğini ilk uzun metinlerde öğrenirsin.

Bu yüzden ilk kitabına aşırı yük bindirme. Onun kusursuz olması gerekmiyor. Sana yazarlık kası kazandırması, metinle düzenli temas kurmayı öğretmesi ve hikaye tamamlama deneyimi vermesi bile çok değerlidir.

Kitap yazmak istiyorsan en önemli şey başlamaktır. Başladıktan sonra metin seni zaten birçok konuda eğitir.